„Dom pasywny jest budynkiem o ekstremalnie niskim zapotrzebowaniu na energię do ogrzewania wnętrza (15 kWh/m2/rok), w którym komfort termiczny zapewniony jest przez pasywne źródła ciepła (mieszkańcy, urządzenia elektryczne, ciepło „słoneczne”, ciepło odzyskane z wentylacji) oraz dogrzewanie powietrza wentylującego budynek. Tak, że nie potrzebuje on autonomicznego, aktywnego systemu ogrzewania.”
Wg dr Wolfganga Feista
Standardy energetyczne na przestrzeni ostatnich 40 lat
Budynek nazywamy pasywnym kiedy nie potrzebuje żadnego aktywnego systemu ogrzewania. Dogrzanie powietrza wentylującego budynek to jedyne źródło ciepła. Budynek sam się ogrzewa i chłodzi – stąd nazwa pasywny. W naszych warunkach klimatycznych jest to możliwe
Wartości graniczne i kryteria budynku pasywnego
Tablica 1. Wartości graniczne i kryteria budynku pasywnego
NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY DOMU PASYWNEGO
PRZEGRODY I OKNA BARDZO CIEPŁE
SZCZELNOŚĆ
WENTYLACJA
LIKWIDACJA MOSTKÓW
PRZEGRODY BUDYNKU PASYWNEGO
Wymagany współ. przenikania ciepła ścian dla budynku pasywnego wynosi U < 0,15 W/m2K. Przykładowo ten sam współczynnik dla budynku jednorodzinnego wg przepisów na 2023 rok wynosi 0,20 W/m2K. Izolacją może być m.in. styropian, wełna, pianki PUR, szkoło piankowe itp.
Grubość izolacji na ścianach w takim domu pasywnym może sięgać aż 40cm. Na zdjęciu poniżej styropian grafitowy gr. 30cm
OKNA W DOMU PASYWNYM
Wymagane jest aby okna w budynku pasywnym były trzyszybowe, gdzie współczynnik dla szyby powinien być w granicach Usz. = 0,5 W/m2K
Rama okna dla domu pasywnego może być wykonana z PCV, aluminium lub drewna (nie ma wymagań co do materiału) i powinna być możliwie jak najcieplejsza.
Wymagania dla okien w budynku pasywnym są takie że współczynnik przenikania ciepła dla całego (szyba + rama) okna musi być nie większy niż 0,8 W/m2K, a współczynnik przepuszczalności energii słonecznej większy lub równy 50%.
Ważnym jest aby przy montażu okna zastosować taśmy paroszczelne (od wewnątrz) i paroprzepuszczalne (od zewnątrz). Montaż tych taśm nie jest trudny ponieważ są samoprzylepne i można je w ten sposób łatwo przykleić do ramy okna i muru (ściany).
Na zdjęciu poniżej widać jeszcze nie przyklejone taśmy do muru.
SZCZELNOŚĆ BUDYNKU PASYWNEGO
Budownictwo pasywne wymaga od budynków niezwykle szczelnej konstrukcji. Wszystkie elementy począwszy od ścian poprzez dach, okna powinny być wykonane z zachowaniem wszelkich zasad szczelności połączeń. Połączenia powinny być uszczelnione odpowiednimi materiałami takimi jak pianki poliuretanowe, specjalne taśmy uszczelniające (np. przy osadzaniu okien – patrz powyżej), folie paroizolacyjne. Szczelność ścian pionowych w budynku pasywnym można uzyskać poprzez uszczelnienie wszystkich spoin (pionowych, poziomych) np. za pomocą cienkiej warstwy kleju od strony zewnętrznej położonej na bloczkach lub kształtkach muru.
Przed oddaniem do użytku każdy dom pasywny powinien przejść próbę ciśnieniową, która pozwoli stwierdzić, czy budynek spełnia kryterium szczelności.
Próba ciśnieniowa tzw. metoda Blower Door wykonywana powinna być przez wyspecjalizowaną firmę.
Próbę ciśnieniową należy przeprowadzić po wykończeniu zewnętrznym budynku wraz z wszelkimi tynkami, a w przypadku wnętrza budynku po założeniu folii wewnętrznej, ale przed dokładnym wykończeniem ze względu na usunięcie wykrytych nieszczelności. „Miernikiem szczelności jest wielkość n50, stanowiąca ilość wymiany powietrza i objętości równej kubaturze budynku w ciągu godziny, wywołanych różnicą ciśnień pomiędzy wnętrzem a otoczeniem wynoszącą 50 Pa” [24]
W praktyce n50 jest ilorazem wydatku powietrza napływającego lub wypływającego z budynku przez nieszczelności do jego kubatury. Taką próbę szczelności wykonuje się przy ciśnieniu 50 Pa, a następnie nadciśnieniu o tej samej wielkości 50 Pa w budynku. Wielkość n50 jest średnią arytmetyczną tych dwóch wartości uzyskanych przy próbie z nad- i podciśnieniem w budynku.
Budynki pasywne charakteryzuje wartość n50 ≤ 0,6 l/h.
Próbę szczelności przeprowadza się przy użyciu urządzenia Blower Door. Montuje się je w drzwiach lub oknie zewnętrznym. Urządzenie to wtłacza lub wyciąga powietrze z wewnątrz budynku powodując nad- lub podciśnienie. W przypadku nieszczelności należy znaleźć miejsce ewentualnego przecieku powietrza, można je wykryć ręką lub przy pomocy specjalnych świec dymowych.
Jedyną możliwością wymiany powietrza w budynku pasywnym jest wentylacja mechaniczna.
zdj. po lewej wykonano w 2010r w podczas próby ciśnieniowej w naszym pokazowym budynku pasywnym
WENTYLACJA – ALE TYLKO MECHANICZNA Z ODZYSKIEM CIEPŁA
Świeże powietrze z rekuperatora zostaje doprowadzone bezpośrednio do pomieszczeń. W pomieszczeniach tych znajduję się każdorazowo, co najmniej jedna kratka nawiewna. Powietrze usuwane jest z kuchni, łazienek i sypialni, w których umieszczone są kratki wywiewne. Dzięki temu w mieszkaniu ma miejsce ukierunkowany przepływ powietrza: świeże powietrze dociera najpierw do głównych pomieszczeń mieszkalnych. Przepływa ono następnie poprzez strefę pośrednią do pomieszczeń wilgotnych, w których panuje relatywnie wysoka krotność wymian, co umożliwia np. szybkie wysychanie mokrych ręczników. Dzięki zasadzie ukierunkowanego przepływu świeże powietrze zostaje wykorzystane w optymalny sposób. Zaletą wentylacji nawiewno-wywiewnej jest możliwość dostosowania wydajności do faktycznych potrzeb mieszkańców, dzięki temu można stworzyć komfortowe warunki w pomieszczeniach, bez niekontrolowanej wymiany powietrza.
Głównym elementem instalacji wentylacyjnej budynku pasywnego jest wysokosprawny wymiennik ciepła, zwany też rekuperatorem, w którym zachodzi odzyskanie ciepła z usuwanego, zużytego powietrza. Bez takiego odzysku, straty ciepła na wentylację wyniosłaby od 20 do 30 kWh/(m2 na rok), czyli więcej niż całkowite zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania budynku. Nowoczesne wymienniki pozwalają na odzyskanie od 85 % do 95 % ciepła z usuwanego powietrza. Zapewniają jednocześnie szczelne oddzielenie strumienia powietrza usuwanego od nawiewanego, zużywają niewiele energii elektrycznej i charakteryzują się cichą pracą
LIKWIDACJA MOSTKÓW CIEPLNYCH
Ale co to są mostki cieplne ?
Są to takie punkty lub miejsca w budynku które albo trudno wykończyć pod względem ochrony cieplnej albo o nich zapominamy. Tymi punktami lub miejscami ucieka nam ciepło – i to są tak zwane mostki cieplne.
Takimi potencjalnymi mostkami cieplnymi może być połączenie balkonu z budynkiem, albo złe połączenie okna ze ścianą. Jest wiele miejsc w budynku w których mogą wystąpić potencjalne mostki. Budownictwo pasywne nie pozwala na zaniedbanie tych elementów i zwraca szczególną uwagę na eliminację mostków.
Jest wiele sposobów na eliminację mostków i jeśli zrobi się to z głową stosując podstawowe zasady to można takie mostki wyeliminować prawie do zera.
Jednakże sama ich eliminacja nie wystarczy, bo skąd mamy wiedzieć że je dobrze zminimalizowaliśmy. Do sprawdzenia czy mostki cieplne są wyeliminowane służą kamery termowizyjne. Taki budynek po wykonaniu w okresie zimy należy przetestować kamerą termowizyjną i wtedy zobaczymy czy mostki są czy ich nie ma. Jeśli nadal są to trzeba je poprawić.
Poniżej przygotowaliśmy dla Ciebie bezpłatny kalkulator